Głównym zadaniem oddziałów sieci magistralnej jest:

• prowadzenie eksploatacji urządzeń przesyłowych wody
• zaopatrywanie w wodę poszczególnych miast
• rozliczanie odbiorców zasilanych bezpośrednio z sieci magistralnej
• usuwanie awarii

Charakterystyka sieci magistralnej

Sieć magistralna Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna eksploatowana jest przez 8 Oddziałów Sieci Magistralnej. Długość rurociągów magistralnych wynosi ponad 900 km, zasilanych obecnie z jedenastu stacji wodociągowych. Przebiega ona od północy począwszy od gmin Kalety, Tarnowskich Gór i Miasteczka Śląskiego, w kierunku południowym po gminy Porąbka, Goczałkowice i Strumień.

Na wschodzie trasa sieci Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna sięga po miasta Dąbrowa Górnicza, Jaworzno i Imielin. Od strony zachodniej system dystrybucji wody obejmuje gminy Zbrosławice i Gliwice, natomiast w obrębie RÓW -Wodzisław Śląski, Radlin i Pszów.

Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna zaopatruje w wodę obszar o powierzchni około 4 300 km2 na terenie 66 gmin województwa śląskiego i 3 gmin województwa małopolskiego. Obszar ten zamieszkiwany jest przez 3 500 tyś. mieszkańców. Jednak z uwagi na to, że część gmin posiada własne źródła wody, ilość mieszkańców, którzy zaopatrywani są w wodę z systemu wodociągowego Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna wynosi 85 % populacji miast i gmin Górnego Śląska.

Odbiorcy otrzymują wodę ze stacji wodociągowych bazujących na wodach powierzchniowych i głębinowych. Zdecydowany udział w łącznej produkcji w 2000 r. miały wody pochodzenia powierzchniowego, tj. 79%. Odbiorcy zakupują wodę w 992 punktach rozliczeniowych z sieci magistralnej.

Zaopatrzenie centrum regionu, tj. miast Katowice, Tychy, Ruda Śląska, Chorzów, Siemianowice Śląskie, odbywa się poprzez zbiorniki sieciowe Mikołów i Murcki. Zasilane są one ze stacji uzdatniania wody w Dziećkowicach, Goczałkowicach i Kobiernicach. Jest to układ pierścieniowy pozwalający na ciągłą dostawę wody do centrum aglomeracji. Ewentualna przerwa dostawy, z jakiejkolwiek przyczyny pozwala podać wodę z innego kierunku bez ograniczeń ilościowych.

Rejon Rybnickiego Okręgu Przemysłowego, obejmujący m. in. gminy Rybnik, Knurów, Wodzisław Śląski, Jastrzębie Zdrój i Pawłowice, zasilany jest również systemem pierścieniowym z trzech kierunków, tj. ze stacji wodociągowych Goczałkowice i Strumień oraz układu zbiorników Mikołów - Pszów.

Wschodnia część GOP-u, czyli obszar gmin Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec, Będzin, Jaworzno, Czeladź jest obsługiwana ze stacji uzdatniania wody Łazy, Maczki i Będzin, przy czym produkcja SUW Łazy z uwagi na konfiguracje terenowe może zaopatrywać jedynie obszar Dąbrowy Górniczej. Ze stacji w Będzinie oraz Maczkach można w przypadku awarii dodatkowo zaopatrzyć w wodę znaczną część Dąbrowy Górniczej. W przypadku awarii SUW Będzin istnieje możliwość podania wody w obsługiwany przez nią rejon ze stacji wodociągowej w Maczkach. Stacja podaje wodę do odbiorców w Jaworznie, Sosnowcu, Katowicach i Mysłowicach.

Obszar północny, tj. Miasteczko Śląskie, Świerklaniec, Piekary Śląskie, Bobrowniki, zaopatrywany jest ze stacji uzdatniania Bibiela i Kozłowa Góra (czasowo wyłączona z eksploatacji). W przypadku awarii któregokolwiek z rurociągów magistralnych tłoczących wodę z tych obiektów, można podać wodę z drugiego kierunku, dokonując jedynie koniecznej w tym przypadku regulacji sieci magistralnej.

Dla miast Bytom, Radzionków i Świętochłowice źródłami zaopatrzenia w wodę są OPW Bibiela i Miedary (poprzez przepompownię Staszic).

Rejon zachodni obsługiwany przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna stanowią gminy Tarnowskie Góry, Zbrosławice, Zabrze, Gliwice, Pyskowice. Zaopatrywany jest w wodę ze stacji Zawada i Miedary oraz Kobiernice, Goczałkowice i Dziećkowice poprzez zbiorniki sieciowe w Czarnym Lesie.

Opisany powyżej pierścieniowy układ sieci, na który składają się stacje uzdatniania wody oraz sieciowe zbiorniki wyrównawcze, pozwala bez dodatkowych nakładów inwestycyjnych zaopatrzyć w wodę wszystkich odbiorców Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna w różnych ekstremalnych warunkach. Wymaga to jedynie dokonania odpowiednich przełączeń na sieci, co leży w gestii Oddziałów Sieci Magistralnej eksploatujących poszczególne fragmenty sieci.

Stosowane przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna materiały eksploatacyjne to stal, żeliwo szare i sferoidalne, beton zbrojony (żelbet), polietylen oraz zywica epoksydowa wzmacniana włóknem szklanym (GFK). W ostatnich latach najczęściej wykorzystywane jest żeliwo sferoidalne z wykładziną cementową i rury stalowe z trójwarstwową powłoką polietylenową na zewnątrz i ścianami cementowanymi wewnątrz. Rurociągi Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna obejmują pełny zakres średnic, tj. od najmniejszych, przy podłączeniach do odbiorców, aż do 1800 mm dla rurociągu przerzutowego wody surowej z Kobiernic do Goczałkowic.

Najmłodszy ze stosowanych materiałów, czyli żeliwo sferoidalne, stosowane jest dla średnic 400, 500, 600, 800, 1000, 1200 i 1400 mm. Tworzywa sztuczne (PE i GFK) zarezerwowane są dla średnic do 400 mm.

Prowadzone przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna ciągłe działania modernizacyjne i remontowe pozwoliły na całkowite wyeliminowanie stosowania rur azbestocementowych. Ostatni odcinek wodociągu z azbestocementu o średnicy O 400 mm wyłączono w grudniu 2000 roku.

W układzie sieci Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna wykorzystywanych jest łącznie 9 kompleksów zbiorników wyrównawczych, których całkowita pojemność wynosi około 374 000 m³.

Pojemność retencyjna samej magistralnej sieci wodociągowej wynosi około 800 tys. m³.

Średnia awaryjność sieci magistralnej wynosi w ciągu roku 0,50 awarii/km.

Powstałe uszkodzenia sieci magistralnej są częściowo wynikiem działalności górniczej kopalń.

Trwający od kilku lat regres w gospodarce spowodował znaczne obniżenie poboru wody przez najbardziej wodochłonne zakłady przemysłowe, takie jak górnictwo, hutnictwo i energetyka. Szereg gmin zaopatruje się w wodę z własnych ujęć. Powoduje to ciągły spadek sprzedaży wody dla odbiorców zasilanych z układu sieci Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów Spółka Akcyjna. Spadek zakupu wody pociąga za sobą zmniejszenie wielkości przepływu i prędkości wody w magistralach do wartości minimalnych, co powoduje wytrącanie osadów na dnie i inkrustację przewodów.

Częściowym rozwiązaniem tego problemu jest, poza przebudową przewymiarowanych i zużytych technicznie fragmentów sieci, wprowadzanie do wnętrza przewodów wodociągowych {dotyczy to głównie rur stalowych) specjalnych wykładzin cementowych, poliuretanowych bądź PE. Dzięki niskiemu współczynnikowi chropowatości zapobiegają one procesowi inkrustacji rurociągów. Izolując przepływającą wodę od ścian rurociągu uniemożliwiają reakcje chemiczne żelaza z chlorem znajdującym się w wodzie. Obecnie przeszło 15% sieci magistralnej posiada wykładziną cementową, bądź poliuretanową. Proces zabezpieczania eksploatowanych rurociągów jest jednym z elementów polityki remontowej przedsiębiorstwa

Oddziały sieci Magistralnej